«Ένα τραγούδι για τον Ορφέα»: κριτική από τον Γιώργο Χ. Θεοχάρη

Μια παραβολή είναι ολόκληρο το μυθιστόρημα είτε το διαβάσει κανείς υπό το πρίσμα της ψυχικής πραγματικότητας του κάθε ανθρώπου ξεχωριστά και της καταλυτικής επίδρασής της στη συνύπαρξη και στις σχέσεις των ανθρώπων και, συνακόλουθα, στη λειτουργία των κοινωνιών είτε η ανάγνωση είναι πολιτική, σε μια προσπάθεια κατανόησης των γενεσιουργών αιτίων που οδήγησαν την ελληνική κοινωνία στη σημερινή καθολική κρίση.

[…]

«Ένα τραγούδι για τον Ορφέα»: κριτική από την Πωλίνα Γουρδέα

Η ατέρμονη διαμάχη ανάμεσα στη ζωή και στο θάνατο

Η αρχέγονη διαμάχη της ζωής και του θανάτουεμφανίζεται σε όλη της την μεγαλοπρέπεια στο τελευταίο μυθιστόρημα Ένα τραγούδι για τον Ορφέα του Νίκου Σιδέρη. Ο συγγραφέας-ψυχαναλυτής μας εισάγει σε ένα συμβολικό κόσμο με πρόσωπα που εδράζονται στη σφαίρα της ελληνικής μυθολογίας, με κεντρικό εκείνο του Ορφέα. Ο ήρωας του βιβλίου είναι το κέντρο ενός ερωτικού τριγώνου και σε μια καίρια στιγμή της ζωής του, όταν του κρούει τη θύρα του ο Θάνατος με τη μορφή μιας αρρώστιας, δίνει τη μάχη του.  Ο Θάνος – Ορφέας, δισυπόστατος από την ονοματοθεσία του, βρίσκεται συνεχώς ανάμεσα στη δίνη δίπολων όπως φως – σκοτάδι, φωνή – αφωνία, αγάπη – έρωτας και προσπαθεί να υπάρξει ισορροπώντας μέσα στον διχασμό ενδόμυχων συγκρουσιακών καταστάσεων. Από τη μία πλευρά υπάρχει η Ευρυδίκη, η γυναίκα που τον συντροφεύει στη ζωή του και από την άλλη η Ζωή, εκείνη η γυναίκα στην οποία ο ήρωας, πάντα, επιθυμεί να επιστρέφει. Η πορεία του ήρωα σε αυτό του το ταξίδι έχει να τον διδάξει γνώση, αντοχή, ελπίδα και αγάπη για τη ζωή, μέσα από τα πρόσωπα της ζωής του.

[…]

βιβλιοπροτάσεις του Νίκου Κουνενή

Νίκος Σιδέρης

Ένα τραγούδι για τον Ορφέα

εκδ. Μεταίχμιο. σελ 400

 

Στο νέο μυθιστόρημα του γνωστού ψυχιάτρου, πεζογράφου και ποιητή οι ζωές τριών ανθρώπων αναδιαμορφώνονται ραγδαία, με καταλύτη μια κρίσιμη χειρουργική επέμβαση. Η ανάδυση των παθών, του παρελθόντος και του παρόντος οδηγεί την ψυχοσωματική εξώθηση των ηρώων πέρα από τα όριά τους, ενώ μια παράξενη συμφωνία μετατρέπει το ταξίδι προς τον θάνατο σε πύλη πρόσβασης σε δύσκολες αλήθειες με οδηγό ένα θεμελιώδες και ταυτόχρονα σκληρό ερώτημα: Τι σημαίνει «τέχνη του ζην» ακόμα και σε συνθήκες όπου όλα παίζονται (ή/ και κυρίως σε αυτές);

Μια μυθιστορηματική παραβολή για τη δοκιμασία και τη λύτρωση μέσα από το αντιφατικό σμίξιμο των ανθρώπινων παθών, όπως αυτά εκφράζονται στα διαρκώς ρευστά και δοκιμαζόμενα πεδία κοινωνικής συνύπαρξης και προσωπικής αυτογνωσίας των ανθρώπων της εποχής μας, γραμμένη με αξιοσημείωτα γοητευτικό τρόπο και προικισμένη με άρτια σμιλεμένους χαρακτήρες. Πράγμα διόλου παράξενο, δεδομένης της πολύχρονης και βαθειάς ενασχόλησης του συγγραφέα με τον ανθρώπινο ψυχισμό και την ευρισκόμενη σε διαρκή αλληλεπίδραση με αυτόν ρέουσα –και ενίοτε καταρρέουσα– πραγματικότητα των καιρών μας.

 

 

αντιτετράδια

ΤΗΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ

Τεύχος 100, Χειμώνας 2012

«Η Τέχνη του Κόκκου»: κριτική από την Χλόη Μουρίκη

Το Χαϊκού, ποιητικό είδος όχι ιδιαίτερα προσφιλές στην Ελλάδα, έχει υπηρετηθεί κατά καιρούς από διάφορους συγγραφείς ως συμπληρωματική και εκτάκτως ψυχαγωγική, μάλλον, στιχουργική χειρονομία, δίπλα σε μεγαλύτερες φόρμες, με ποικίλες κατακτήσεις. Στην πραγματικότητα, η σχετικά μικρή αποδοχή του οφείλεται, μάλλον, στη γενικότερη επιφυλακτικότητα απέναντι στην επιγραμματική, βραχεία έκφραση σε όλους τους καλλιτεχνικούς τομείς. Δυστυχώς, το ευρύ και πληθωρικό έχει καλύτερη υποδοχή στις συνειδήσεις, εξ ου και η προτίμηση του κοινού προς τις ογκώδεις πεζογραφικές προτάσεις και η περιφρόνηση του προς την ποίηση. Εν πάση περιπτώσει, ο Νίκος Σιδέρης με τη συλλογή του Η τέχνη του κόκκου (Μεταίχμιο) ασχολείται ευδόκιμα με την ολιγόστιχη φόρμα, αποδεικνύοντας ότι η τέχνη αυτή της μινιατούρας δεν είναι εύκολη υπόθεση, τουναντίον. Ως συμβολικό, μάλιστα, επίλογο της συλλογής ο Σιδέρης παραθέτει τρία σύντομα κλασικά ιαπωνικά χαϊκού σε μετάφραση του. Συλλαμβάνοντας, λοιπόν, το φευγαλέο και σημαίνον με το (φαινομενικά) ελάχιστο του ποιητικού λόγου, ο Νίκος Σιδέρης εκπλήσσει ευχάριστα με το πυκνό αποτέλεσμα: « Ναός ερείπια./ Ο φύλακας νυστάζει./ Σκιά μιας γάτας.» («Ακρόπολη»). «Μα πόσο μοιάζουν / Η φωτογραφία σου / Κι εσύ πριν χρόνια!» («Έκπληξη»). «Ήσουν – δεν ήσουν / Εδώ, θα ‘πεφτε η νύχτα. / Πέφτει. Δεν είσαι.» («Διχοτόμος»). Μέσα από ευσύνοπτα σκίτσα, στα οποία κυκλοφορεί και τρυφερή ειρωνεία, αποτυπώνονται καίριες ψυχογραφικές ή λυρικές εικόνες, αισθήσεις, μικρά και μεγάλα τραύματα, σημαίνοντα αινίγματα: «Ρουφάς τη μύτη. / Ο χωρισμός σε βρήκε / Χωρίς μαντήλι.» («Αρρυθμία»). «Η σκάλα τρίζει. / Η γάτα μου κοιμάται. / Μου λείπεις, φίλη.» («Ο ήχος μνήμη»). «Κοιτάζω γύρω. / Δεν ξέρω τι κοιτάζω. / Ξανακοιτάζω.» («Αρετή»). «Αμμουδιά χρυσή, / Ο σπάρος σπαρταρώντας / Σ’ έλεγε μνήμα.» («Μνήμη»). «Χέρια υψωμένα. / Το βλέμμα στους ουρανούς. / Κλέβεις λεμόνια.» («Έκσταση»). «Χελιδονάκι, / Το πέταγμα σου […]

«Και Όμως Μιλάνε»: κριτική από την Μπετίνα Ντάβου

Η ανάγνωση του βιβλίου του Νίκου Σιδέρη ήταν για μένα, ειδικά στην αρχή, μια μικρή ψυχική περιπέτεια. Νόμιζα πως θα είχα στα χέρια μου ένα ακόμη βιβλίο, από τα πολλά που κυκλοφορούν για την εφηβεία, το οποίο θα διάβαζα με μια αποστασιοποιημένη «επιστημονική» ματιά, για να σχολιάσω κάποια σημεία που θα θεωρούσα ότι μπορεί να έχουν ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Αλλά δεν μπόρεσα. Ο ποιητικός λόγος των εφήβων με συνεπήρε και με ξεστράτιζε από τη λεπτομερή, σχολαστική ανάλυση που απαιτεί μια κριτική βιβλιοπαρουσίαση.

[…]

Ο Κωνσταντίνος Μπούρας για το «Ο ερωτισμός στην Τέχνη» του Νίκου Σιδέρη

Ακούστηκε δύο φορές απόψε το επίθετο «βουλιμικός». Εγώ θα έλεγα ότι ο Νίκος Σιδέρης είναι αναγεννησιακός συγγραφέας, που σπεύδει να μοιραστεί με τις χιλιάδες των αναγνωστών του τις επινοήσεις του δημιουργικού του εγκεφάλου. Το ότι τα βιβλία του είναι ευπώλητα επισύρει φυσικά τον φθόνο των «ομοτέχνων» του που χρειάζονται ένα εξάμηνο για να βάλουν τρεις λέξεις στη σειρά. Όμως ο Νίκος Σιδέρης είναι κυρίως ποιητής. Ο υπότιτλος αυτού του βιβλίου που παρουσιάζεται απόψε είναι «Εικαστικές φαντασιώσεις». Αυτό το κατατάσσει αυτομάτως στην κατηγορία των αφηγημάτων που είναι κυρίως λογοτεχνικά ανεξαρτήτως αν έχουν τη μορφή δοκιμίου ή επιστημονικού μελετήματος. Τα βιβλία του Νίκου Σιδέρη γίνονται best-sellers γιατί είναι κυρίως ποιητικά. Κάποιος θα πρέπει κάποια στιγμή να γράψει ένα μελέτημα για τη λογοτεχνικότητα των μη αμιγώς λογοτεχνικών κειμένων αυτού του άξιου, πολύπλευρου και πολυτάλαντου δημιουργού κι επιστήμονα.

Ομιλία του Παύλου Πανταζή για το «Δεν παίζεις μόνο εσύ…»

Δεν ήξερα τον κύριο Νίκο Σιδέρη. Σήμερα τον συνάντησα πρώτη φορά. Τον γνώριζα όμως από το 1988. Όταν είχα διαβάσει ένα κείμενό του στα ΣΥΓΧΡΟΝΑ ΘΕΜΑΤΑ με τίτλο «Ψυχανάλυση και Ιστορία». Ήταν ο καιρός που έγραφα τη διατριβή μου και ενδιαφερόμουνα για την ένθεση και την έκθεση του ατομικού υποκειμένου στην ιστορία. Και βρήκα σ’ εκείνο το κείμενο ενδιαφέρουσες ιδέες, που με βοήθησαν να συγκροτήσω τότε την άποψή μου. […]