Από την «ουδετερότητα του παρατηρητή» στην «έρευνα – παρέμβαση»

Η ερευνητική δραστηριότητα στον χώρο της Κοινωνικής Ψυχιατρικής, στην πιο σύγχρονη έκφανσή της, εμφανίζει κάποιες ιδιαιτερότητες. Αυτές οι ιδιαιτερότητες αντιπροσωπεύουν χαρακτηριστικές απαντήσεις σε κοινά προβλήματα των κοινωνικών επιστημών και είναι συνάρτηση των ιδιομορφιών του τομέα-αντικειμένου αυτής της δραστηριότητας, από τη μια, και των μορφών που παίρνει αυτή η δραστηριότητα, από την άλλη. […]

Αρχιτεκτονική και ψυχανάλυση: φαντασίωση και κατασκευή

Αρχιτεκτονική και ψυχανάλυση: φαντασίωση και κατασκευήΗ αρχιτεκτονική πράξη δεν συντελείται εν κενώ. Εγγράφεται σε μια ιστορική διάρκεια, εντάσσεται σε ένα κοινωνικό, πολιτισμικό και διανοητικό περιβάλλον, μορφοποιείται σε έναν κατασκευαστικό κώδικα. Και αντλεί την έμπνευσή της, πρώτα και κύρια, από την ψυχή του αρχιτέκτονα, που επεξεργάζεται δημιουργικά μια λύση.

Πυρήνας της αρχιτεκτονικής δημιουργίας είναι η φαντασία και το πάθος του αρχιτεκτονούντος υποκειμένου. Αναφερόμενος σε αυτή την πτυχή, ο Νίκος Σιδέρης αναπτύσσει μια συνεκτική θέση: Η αρχιτεκτονική είναι η φαντασίωση του αρχιτέκτονα διατυπωμένη στη γλώσσα της κατασκευής.

Μετά από μια κατατοπιστική παρουσίαση της έννοιας της φαντασίωσης, η λογική της αρχιτεκτονικής δημιουργίας και το έργο εμβληματικών αρχιτεκτόνων υποβάλλονται σε διεισδυτική ανάλυση, με οδηγό αυτή την εννοιολογική σκευή. Η οποία απολήγει σε μια συνολική θεώρηση της αρχιτεκτονικής πρακτικής με επίκεντρο τη συνάντηση με τον Άλλον.

Έργο γνώσης και αγάπης, το βιβλίο αυτό αποτελεί μια ριζικά πρωτότυπη συνεισφορά στη διεθνή διεργασία συνάντησης ανάμεσα σε δύο μείζονες εκφάνσεις του ανθρώπινου πνεύματος. Καθώς και μια ιδιαίτερη συμβολή στη μετάβαση από μια αρχιτεκτονική της ανάγκης σε μια αρχιτεκτονική της επιθυμίας. 
(Οπισθόφυλλο)

[…]

Σώμα πάσχον, ψυχή αλγούσα: αναγωγές και υποκειμενικότητες

Ο Ηράκλειτος και η γηραιά κυρία

Παρατηρώντας τους ανθρώπους και τα έντομα, στον καιρό του, ο Ηράκλειτος έφτιαξε μια παρομοίωση: «Όπως μια αράχνη στο κέντρο του ιστού της, μόλις μια μύγα κόβει ένα νήμα του, το αισθάνεται και τρέχει γρήγορα σαν να υπέφερε για το κομμένο νήμα, έτσι και η ψυχή του ανθρώπου, όταν ένα μέρος του σώματος τραυματίζεται, ορμάει προς τα ‘κει σαν να μη μπορεί να υποφέρει τη λαβωματιά του σώματος με το οποίο είναι δεμένη γερά και αρμονικά.»

[…]

Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν! Το κείμενο αυτό είναι ταυτόχρονα επιστημονική μελέτη και εμπιστευτική επιστολή σε γονείς που σκέφτονται. Απευθύνεται σε συνήθεις γονείς, που μέσα σε συνήθεις οικογένειες ανατρέφουν συνήθη παιδιά. Και στην πορεία συναντούν δυσκολίες, απορίες, προβλήματα, ίσως και αδιέξοδα. Όλο και συχνότερα, αυτοί οι συνήθεις γονείς θέτουν το ερώτημα: “Μήπως το παιδί χρειάζεται ψυχολόγο;”. Η εμπειρία και ο στοχασμός, ωστόσο, με οδηγούν στο συμπέρασμα ότι, κατά κανόνα, τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν!

 

[…]

Βία, ψυχή και νεότητα

Η έλλογη στάση απέναντι στη βία προϋποθέτει υπέρβαση στερεότυπων και ηθικολογικών παραστάσεων, κατανόηση των μηχανισμών και ρεαλιστική δράση για την πλαισίωσή της. […]

Όπως ειπώθηκαν εκεί και ακούστηκαν

Όπως ειπώθηκαν εκεί και ακούστηκαν: Μυστικά και αλήθειες από το ντιβάνι του ψυχαναλυτήΈχω πολύ ταξιδέψει στα λόγια και στη σιωπή, στα κείμενα και στις εικόνες, στο σώμα και στο πνεύμα. Στην αρμονία τη φανερή και στην άλλη, την κρυφή, την κρείττονα. Στα έπη και στα δράματα, στα φάλτσα και στα ουρλιαχτά της ιστορίας, και των πολλών και των κατάμονων. Στην απόγνωση και στην αξιοπρέπεια, στην ήττα και στον θρίαμβο, στην παραίτηση και στην υπέρβαση, στην ανάσα και στην ασφυξία. Έφτασα, όχι μόνο μια φορά, μέσα από δρόμους πολλούς και σε τόπους ποικίλους, να ψιθυρίσω εις εαυτόν: «Δεν θέλω τίποτε άλλο!» Νιώθω ότι μου επιτρέπεται λοιπόν να κωδικοποιήσω, με μορφή μνημοτεχνική, εκείνα που βρήκα ότι είναι κλειδιά για να καλλιεργούνται και οι προσωπικοί τρόποι και δρόμοι, αλλά και οι ανθρώπινοι δεσμοί και σχέσεις. Πρόκειται για τα 3Χ, τα 5Χ και τα 7Χ — κάθε φορά ένας αναβαθμός, ένα βήμα πιο κοντά στον ποιητικό πραγματισμό, που θεωρώ ότι μπορεί να υποστηρίξει μια ισόρροπη τέχνη του ζην στον σύγχρονο δυτικό κόσμο:

[…]

Η υπόθεση “Αντιγόνη”

Θέλω πρώτα-πρώτα να επαινέσω όλους τους συντελεστές της έκδοσης για την εξαίρετη εργασία τους: Τον υπεύθυνο της σειράς, σε πολλά ομότεχνο, Θανάση Χατζόπουλο. Τη μεταφράστρια Βίκυ Μαλισόβα – Χατζοπούλου. Τον Δημήτρη Παπαευθυμίου για την εισαγωγή του. Και τις εκδόσεις Μεταίχμιο για την εμπνευσμένη υποστήριξή τους σε τέτοια εγχειρήματα.

Ευχαριστώ ακόμη τους οργανωτές της αποψινής συνάντησης για τη δυνατότητα που μου παρέχουν να πω λίγα λόγια για ένα θέμα που ανακινεί καθολικό ενδιαφέρον και εκλεκτή συγκίνηση.

Το βιβλίο του Patrick Guyomard ξεχωρίζει όχι μόνο για το ήθος της γραφής και την ισχύ του επιχειρήματος, αλλά και γιατί απτά υπερβαίνει την ξύλινη γλώσσα – γλώσσα τεχνητή, ίσως και τεχνητή νοημοσύνη, που συχνά προβάλλεται ως βαθυστόχαστη πορεία.

[…]