Παιδί και παιδίατρος στην Ελλάδα της κρίσης

[Προσφώνηση]

          Αγαπητές συναδέλφισσες, αγαπητοί συνάδελφοι, καλησπέρα.

          Ευχαριστώ την Ελληνική Παιδιατρική Εταιρεία που με την τιμητική πρόσκλησή της μας δίνει την ευκαιρία να φέρουμε κοντά δυο κλάδους της επιστήμης   ̶ Παιδιατρική και Επιστήμη του Ψυχισμού  ̶ οι οποίοι, καθένας με τη δική του μέθοδο, διερευνά το θεμέλιο της ανθρώπινης ύπαρξης: το παιδί, το οποίο, κατά τον Φρόυντ, “είναι ο πατέρας του ανθρώπου”, αφού η παιδική μας ηλικία διαμορφώνει τις θεμελιώδεις συντεταγμένες της υποκειμενικής συγκρότησης.

 

Η κρίση

Η Ελληνική κρίση αντιπροσωπεύει ένα ολικό κοινωνικό γεγονός: Δηλαδή, αφορά όλα τα μέλη της κοινωνίας, όλες τις θεσμικές  διευθετήσεις της. Θίγει θεμελιώδεις προδιαγραφές του κοινού βίου και των αναπαραστάσεων που τον διέπουν.

Προφανώς, οι εκδηλώσεις της δεν κατανέμονται ισόμετρα. Στις «προνομιακές» περιοχές της κρίσης, λοιπόν, συγκαταλέγεται και το παιδί ως «κοινή τελική οδός» βιωμάτων, εμπειριών, αναπαραστάσεων, λόγων, πράξεων, νοημάτων. Ως τόπος   όπου συμβάλλουν καταπονήσεις, άμυνες και διεργασίες ανάκαμψης. Κάθε αγωνία και κάθε ανάσα του κόσμου μας  αντικατοπτρίζεται στο παιδί.

Ένα πένθιμο μούδιασμα ορίζει το ψυχολογικό στίγμα της κρίσης. Η πένθιμη χροιά οφείλεται στις πολλαπλές απώλειες που βιώνουν οι άνθρωποι: Χάνουν υλικές απολαβές. Χάνουν το σύμπλεγμα διασκεδαστικής αυταπάτης που καλλιεργούσε ο καταναλωτικός ναρκισσισμός, δηλαδή φαντασιακές ευχαριστήσεις. Χάνουν την εμπιστοσύνη τους στον κόσμο, στον άλλον και σε ό,τι καλό κι αγαπητό έβλεπαν στον εαυτό τους.

Η απώλεια της υλικής κατάστασης, των ψυχικών πόρων, καθώς και της ηδονικής αυταπάτης, προκαλεί ένα βίαιο πένθος. Ωστόσο, η δεσπόζουσα ψυχολογική ιδιαιτερότητα της κρίσης αντιστοιχεί στο μούδιασμα της σκέψης, του λόγου και της πράξης, που ορίζει τη στάση των ανθρώπων.

Ο κύριος ψυχοδιανοητικός μηχανισμός του μουδιάσματος ονομάζεται «διπλός δεσμός». Αντιστοιχεί στην εμπλοκή της σκέψης, που προκύπτει όταν οι άνθρωποι γίνονται στόχος παράδοξων μηνυμάτων, τα οποία αλληλοακυρώνονται, χωρίς να επιτρέπεται να σκεφτείς σχετικά μ’ αυτό το παράδοξο. Στην Ελλάδα της κρίσης, αυτή […]

Αλεξάνδρα Σουλαδάκη: «Τι μαγειρεύουν πάλι αύριο, μου λέτε;… θα σας πω εγώ…»

Σημειώσεις για την ομιλία του Νίκου Σιδέρη στην παρουσίαση του βιβλίου της Αλεξάνδρας Σουλαδάκη «Τι μαγειρεύουν πάλι αύριο, μου λέτε;… θα σας πω εγώ…», εκδόσεις Επίκεντρο.

 

Το πρώτο ερώτημα μάλλον είναι το εξής: Γιατί προθυμοποιήθηκα να μιλήσω γι’ αυτό το θέμα;

Πρώτο, μακράν: Επειδή το ήθελα. Με την Αλεξάνδρα έχουμε φάει μαζί ψωμί κι αλάτι.

Ειδικότερα, ωστόσο, μου έχει ήδη κινήσει το ενδιαφέρον και έχω δημόσια μιλήσει και γράψει για το θέμα “Αναπαράσταση του κόσμου στη γλώσσα του φαγητού”. Ένα δείγμα είναι το ακόλουθο:

«Ξέρεις, σήμερα το πρωί, χαράματα, μου τηλεφώνησε η θεία Κατερίνα… ξέρεις, η άπιαστη μαγείρισσα. Μου κάνει φοβερή εντύπωση, όποτε μου μιλάει αυτή η θεία. Άμα την ακούσεις, σου δίνει την αίσθηση πως η ματιά της, το βλέμμα της, ο νους της ολόκληρος ποτέ δεν κορέννυται, ποτέ δεν μπουκώνει από τα φαγητά που φτιάχνει, τόσα χρόνια τώρα… βασικά, τα ίδια, μικρές παραλλαγές, εδώ και σαράντα περίπου χρόνια. Ε, λοιπόν, όταν σου μιλά γι’ αυτά… μιλάει τόσο παραστατικά, με τόση ζωντανή δροσιά και έκπληξη, και στέκεται με τόση αυθεντικότητα σε κάθε λεπτομέρεια… σε  κ ά θ ε… που μου κάνει φοβερή εντύπωση. Λέει, για παράδειγμα: “Να περάσεις, Μιχάλη μου, όποτε θέλεις, να μας δεις, και να καθίσουμε να φάμε, ό,τι έχουμε… Δεν είναι ανάγκη να μου πεις προηγουμένως, έλα να φάμε όποτε εσύ το θέλεις… Θα κόψω ντοματούλες δροσερές και αγγούρι από τον κήπο το δικό μας, φρέσκο φρέσκο, θα βάλουμε αλάτι και πιπέρι και λαδάκι, θα φάμε και θα ευχαριστηθούμε όλοι μας…” Τέτοια διήγηση για ντοματοσαλάτα, να καταλάβεις. Την ακούω κι αισθάνομαι ότι το βλέμμα της και το μυαλό της δεν πρόκειται να εθισθεί ποτέ… να προσπεράσει αδιάφορο αυτές τις λεπτομέρειες. Δεν ξέρω αν ίσως υπερβάλλω… αλλά, πραγματικά, η σχέση της με ό,τι το φαγώσιμο […]

Γιάννης Κ. Ιωάννου – Τραγούδια σε στίχους Νίκου Σιδέρη

Απόσπασμα από την εκπομπή του Γιάννη Κ. Ιωάννου
“Η αποκάλυψη του Ιωάννου”
στο  www.spirtowebradio.com (29 Σεπτεμβρίου 2016).

Τραγούδια:

1) 01:49 Σοκολάτα Μπλουζ
2) 06:21 Ωδή στα γυαλιά μου
3) 10:21 Αντίο σε όλα

Στίχοι: Νίκος Σιδέρης
Μουσική & Φωνή: Γιάννης Κ. Ιωάννου

Μπορείτε να ακούστε ολόκληρη την εκπομπή πατώντας εδώ.

 

Αρχιτεκτονική & Ψυχανάλυση – Φαντασίωση & Κατασκευή (Frederick University)

Την Παρασκευή 14 Οκτωβρίου 2016 ο Νίκος Σιδέρης εισηγήθηκε με θέμα «Αρχιτεκτονική και Ψυχανάλυση – Φαντασίωση και Κατασκευή» στο Πανεπιστήμιο Frederick της Κύπρου.

Πατώντας εδώ μπορείτε να βρείτε το παραστατικό υλικό που χρησιμοποιήθηκε στη διάλεξη (διαφάνειες power point).
Είναι ελεύθερο προς χρήση για εκπαιδευτικούς σκοπούς.

Πατώντας εδώ μπορείτε να δείτε δελτίο τύπου και φωτογραφίες από την εκδήλωση.

 

 

 

 

architecture 14-10-16

Γιατί οι υπερήρωες δεν μετατρέπονται σε δυνάστες; – Μια ασυνήθιστη ματιά στο Φαντασιακό της Παιδείας

Η παιδεία ως διαδικασία αντιστοιχεί σε ψυχική αναδιαμόρφωση (σε reconfiguration, για να το πούμε σε μια γλώσσα πιο κοντινή στους καιρούς) της πρώτης ύλης –του παιδιού– που έρχεται και προτίθεται να προχωρήσει στον δρόμο της ζωής μέσα από τον κόσμο των μεγάλων. Θα προσπαθήσω λοιπόν να εικονογραφήσω μια απλή σκέψη, που είναι η εξής: Για να φτιάξουμε μια νέα παιδεία, μια νέα πραγματικότητα για την παιδεία, έναν νέο λόγο για την παιδεία, χρειάζεται να έχουμε και μια νέα παράσταση για την παιδεία. Με άλλα λόγια, χρειάζεται να αναδιατυπωθεί αυτό που μπορούμε να αποκαλέσουμε το Φαντασιακό της Παιδείας. Ο τρόπος, δηλαδή, με τον οποίον άτομα, συλλογικότητες και κοινωνία καθρεφτίζονται μέσα στην εκπαιδευτική διαδικασία, την εκπαιδευτική εμπειρία, επενδύοντας εκεί ψυχή, πόρους, φόβους, αρνήσεις και προσδοκίες κλπ.

Αυτό το ζητούμενο δεν αναδύεται εν κενώ. Υπάρχει ήδη ένα Φαντασιακό της παιδείας, το οποίο μπορούμε να το αποτυπώσουμε με χίλιους τρόπους σαν κάτι που σίγουρα μπορεί να γίνει καλύτερο.

Θεωρώ ότι μια τέτοια μάχη για το Φαντασιακό της Παιδείας είναι αναγκαία –παράλληλα με ένα στρατηγικό σχέδιο και με την άριστη αξιοποίηση των ελάχιστων υλικών πόρων και των άφθονων ψυχοδιανοητικών πόρων που διαθέτει αυτή η χώρα. Θα εικονογραφήσω λοιπόν τη βασική ιδέα αυτής της μάχης μέσα από ένα παράδειγμα. Το παράδειγμά μου θα είναι πολύ πιο προσιτό στα νέα μυαλά, αυτά που έχουν μεγαλύτερη εξοικείωση με το Φαντασιακό των μαθητών. Οι μεγάλοι θα μπορούσαν ίσως να παρακολουθήσουν καλύτερα την ανάλυσή μου ρωτώντας τα παιδιά τους για όσα δεν καταλάβουν. Σίγουρα έχουν κάτι να κερδίσουν.

Θα διερευνήσω λοιπόν το ερώτημα: «Γιατί οι υπερήρωες δεν μετατρέπονται σε δυνάστες;». Το ερώτημά μου έχει –το λέω εκ προοιμίου– μεγάλο αντίκρισμα στη ζωή του σχολείου. (Στη συνέχεια θα δούμε με ποιον τρόπο.)

Η ερώτηση αναδιατυπώνεται πιο γλαφυρά ως εξής: […]

Lundi = Haiku

Lundi le 29 juillet 2019

CCΧIV

Entre les branches
Des bougainvilliers
Tu apparais, bateau de pêche

Tu penses,
Tant de promesses des eaux
Et des humains

Beaux chemins
Qui ne mènent nulle part
Et apportent tant des choses


CCΧIV

Mes ap’ta kladiá
Tis voukamvíllias
Provénis, psaróvarka

Skéftesse, pósses
Iposchéssis tou neroú
Ke ton anthrópon

Ómorfi drómi
Pou den páne pouthená
Ke férnoun tóssa

Αντιμετωπίζοντας την κρίση με τα μαγικά φίλτρα των παραμυθιών

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Ο πραγματικός φτωχός, με σάρκα και οστά και πόνο, που ζει δίπλα μας, ίσως μας λέει λιγότερα για τη φτώχια και την αδικία απ’ όσα ο λυπημένος πρίγκιπας του Όσκαρ Ουάιλντ στο ομώνυμο παραμύθι. Πώς γίνεται αυτό; Και, το κυριότερο: Πώς μπορούμε να κάνουμε τη γνώση για την κρίση κτήμα της παιδικής ψυχής, χωρίς να την παραβιάζουμε και χωρίς να μιλάμε στο κενό;

Αυτό είναι το θέμα μας. Ας το διερευνήσουμε βήμα-βήμα.