Ενα Ευαγγέλιο προς… αποφυγήν – Αγγελιοφόρος Θεσσαλονίκης

  • Post category:Media / Συνεντεύξεις
  • Reading time:Χρόνος ανάγνωσης 1 λεπ.

Με αφορμή του βιβλίο του “Το κατά Διαβόλου ευαγγέλιο – Πολιτική Ψυχολογία της Κρίσης”, ο Νίκος Σιδέρης συνομιλεί με την Χάιδω Σκανδύλα στην εφημερίδα “Αγγελιοφόρος” της Θεσσαλονίκης (29-06-14).

 

Πώς αντιστέκεται κανείς σε ένα «Κατά Διαβόλου Ευαγγέλιο»; Μπορεί να αμυνθεί ενάντια στο Θρίαμβο του Θανάτου και το «πένθιμο μούδιασμα» που μας πολιορκεί από παντού; Ο γνωστός ψυχίατρος και συγγραφέας του μπεστ σέλερ «Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο, γονείς θέλουν», Νίκος Σιδέρης, μας παροτρύνει να γυρίσουμε την πλάτη μας στο επικίνδυνο «Μισείτε αλλήλους» και μας αναλύει την «Πολιτική Ψυχολογία της Κρίσης» (εκδ. «Μεταίχμιο»).

Σε ποιους απευθύνεται το «Κατά Διαβόλου Ευαγγέλιο» και ποια ανάγκη ώθησε εσάς στη συγγραφή;

Απευθύνεται σε κάθε σκεπτόμενο πολίτη και σε καθέναν που αγαπά αυτόν τον τόπο και τους ανθρώπους του. Και αντιδρά στην ψυχική κακοποίηση που προκαλείται από τον κυρίαρχο πολιτικο-μιντιακό λόγο τόσο στους ανθρώπους όσο και στον κοινωνικό δεσμό και τον πολιτισμό μας. Eνας απ’ αυτούς είναι ο υποφαινόμενος.

Με το βιβλίο αυτό θα λέγατε ότι επιχειρείτε να κάνετε ένα «ψυχολογικό προφίλ» της πολιτικής που προκάλεσε την κρίση;

Αυτό που κάνω είναι μια συστηματική διερεύνηση των ψυχολογικών μηχανισμών που χαρακτηρίζουν τη ζωή εν κρίσει, με άξονα τις ψυχικές επιπτώσεις του κυρίαρχου δημόσιου λόγου σε προσωπικό και σε συλλογικό επίπεδο. Επίσης αναλύω την ιστορική πορεία που οδήγησε στην εγκαθίδρυση και κυριαρχία αυτών των μηχανισμών. Και διερευνώ τις προϋποθέσεις και την μέθοδο υπέρβασης του ψυχοδιανοητικού κενού, του πένθιμου μουδιάσματος και της διάχυτης δυσπιστίας και επιθετικότητας σχεδόν όλων έναντι σχεδόν όλων που επικρατούν σήμερα.

Μιλάτε για τον κίνδυνο να μετατραπεί η χώρα μας «σε αποικία μίσους, σε αρένα ανθρωποφαγίας». Πώς μπορεί να αποσοβηθεί, κατά τη γνώμη σας, αυτός ο κίνδυνος;

Στο βιβλίο αναλύεται η μακρά διεργασία ευνουχισμού της πολιτικής σκέψης των Ελλήνων, που κορυφώθηκε κατά την κρίση. Ο κυρίαρχος πολιτικο-μιντιακός λόγος αξιοποιεί μια συστηματική προπαγανδιστική καταιγίδα, που ενίοτε αποκτά χροιά ψυχολογικού πολέμου και έχει δύο κρίσιμες ψυχικές επιπτώσεις: Πρώτον, προκαλεί εμπλοκή της σκέψης βομβαρδίζοντας τα μυαλά με παράδοξα μηνύματα κατά το υπόδειγμα «Αν αντισταθείς, χάθηκες (χρεοκοπία, δραχμή…). Αν υποκύψεις, χάθηκες (ανεργία, φτώχεια…). Και απαγορεύεται να σκεφτείς (είναι μονόδρομος)». Αυτό το επικοινωνιακό περιβάλλον ονομάζεται «διπλός δεσμός» και αποδιοργανώνει την ικανότητα για σκέψη. Δεύτερον, καλλιεργεί το Κατά Διαβόλου Ευαγγέλιο, που συνοψίζεται στην εντολή «Μισείτε αλλήλους»: Καθένας για πάρτη του, σώσε το τομάρι σου, όλοι εναντίον καθενός, όλοι εναντίον όλων, φα’ τους να μη σε φάνε. Ευνουχισμένη σκέψη και πόλεμος όλων εναντίον όλων είναι τερατώδες υπόδειγμα κοινωνικού βίου, που μετατρέπει την κοινωνία σε βασίλειο του μίσους.

Η άμυνα απέναντι στον εκ τούτου επαπειλούμενο Θρίαμβο του Θανάτου μπορεί να οργανωθεί με βάση τα εξής: Πρώτον, αποδόμηση του διπλού δεσμού μέσω της κατανόησης και της κριτικής αναίρεσης της λογικής του. Δηλαδή, μέσω της σκέψης και του λόγου, καθώς και μέσω μιας ευρύτερης διανοητικής και ηθικής μεταρρύθμισης.

Δεύτερον, άρνηση του «Μισείτε αλλήλους» και ενίσχυση του κοινωνικού δεσμού και της ανθρώπινης σχέσης μέσω της οικοδόμησης συλλογικοτήτων («Εμείς») όπου η υποκειμενικότητα βρίσκει πλαίσιο βίου που προσφέρει υποστήριξη, αλληλεγγύη και νόημα.

Ποια είναι τα αντίδοτα που είναι ικανά να δώσουν τέλος στο παρατεταμένο «πένθιμο μούδιασμα» που κατατρύχει την κοινωνία μας;

Χρειάζονται δύο πράγματα: ένα πολιτικό σχέδιο υπέρβασης της κρίσης που δεν είναι μόνο οικονομική, αλλά ολική (κοινωνική, πολιτική, πολιτισμική, ψυχολογική). Και μια διανοητική και ηθική μεταρρύθμιση –δηλαδή, μεταβολή του τρόπου που αντιλαμβανόμαστε και δρούμε πάνω στην πραγματικότητα και τη θέση των υποκειμένων μέσα της. Μια τέτοια μεταρρύθμιση έχει δύο πυλώνες: Πρώτον, μια θεραπεία αλήθειας, που θα μας επιτρέψει να πούμε τα πράγματα με τ’ όνομά τους και ν’ αποχαιρετήσουμε τη Μεγάλη Αυταπάτη του καταναλωτικού ναρκισσισμού και το σύστημα των συνενοχών («Αρπαξε κι άσε τους άλλους ν’ αρπάζουν»), που αποτέλεσε στρατηγική επιλογή των κυβερνώντων το τελευταίο τρίτο αιώνος. Δεύτερον, ανακατάκτηση της τέχνης του ζην, κυρίως μέσα από την επιστροφή στους ανθρώπους –στην ανθρώπινη σχέση και σε έναν Δημοκρατικό Ανθρωπισμό.

Για να γίνουν αυτά και να υπερβούμε εποικοδομητικά την κρίση, είναι αναγκαίο να σκεφτούμε ορθολογικά, νηφάλια και με όρους αυθεντικού λόγου και δημοκρατικού διαλόγου.