Εισαγωγή

Το ψυχικό σύστημα συγκροτείται με βάση σημειωτικές λειτουργίες, οι οποίες υποστηρίζονται από δύο οικογένειες κωδίκων: Κώδικες ψηφιακούς, όπου κυριαρχεί παραδειγματικά η λεκτική γλώσσα. Και κώδικες αναλογικούς, όπου κυριαρχεί παραδειγματικά η εικόνα και η σωματική έκφραση.

esoteriki diglossia

Η δομή, η μορφολογία και η λειτουργία ψηφιακών και αναλογικών κωδίκων χαρακτηρίζονται από κρίσιμες ιδιαιτερότητες και διαφορές. Η δε συμπαρουσία και συλλειτουργία τους, ιδίως στα πεδία μεταλλαγής του κώδικα και μετάβασης από τον ένα στον άλλον, δεν είναι ουδέτερη ως προς την πλαισίωση και διεκπεραίωση αποφασιστικών ψυχο-διανοητικών και ψυχο-συναισθηματικών διεργασιών.

Ένα απλό παράδειγμα : Συναντώ για πρώτη φορά, σε κάποια επιστημονική εκδήλωση, έναν άνθρωπο που με συγκινεί ερωτικά. Ο νους μου πλημμυρίζει από συναισθήματα και φαντασιώσεις, όπου (κατά φαντασίαν) λέγονται λόγια και συμβαίνουν πράγματα (καθεμιά και καθένας, ας φανταστεί τα δικά της/του…), μεταξύ των οποίων και σωματικά ενεργήματα (βλέμματα, προσεγγίσεις, εναγκαλισμοί κλπ…). Ωστόσο, την ίδια στιγμή, οι κανόνες της ευπρέπειας (καθεμιά και καθένας ας τηρεί τους δικούς της/του) και οι προβλεπόμενες συμβάσεις των περιστάσεων καθιστούν κατ’ αρχήν άτοπη και άκαιρη την άμεση εκδήλωση των συναισθημάτων και των πόθων. Κάποιο διακριτικό βλέμμα ίσως, μια δήθεν τυχαία χωρική προσέγγιση, ουδέτερες ευγένειες («Συνιστώ τα κουλουράκια! Είναι εξαίσια. Να σας προσφέρω ένα;»), αδιάφορες επιστημονικότητες («Δεν είμαι και τόσο βέβαιος για τα στατιστικά του εργαλεία» ή «Νομίζω ότι δεν έχει λάβει σοβαρά υπόψη τον Τσόμσκι» και τα όμοια) θα λειτουργήσουν ως προπαρασκευαστικές υποκατάστατες επικοινωνιακές ενέργειες, προκειμένου να προλειανθεί το έδαφος για πιο προχωρημένες επιχειρήσεις, όπως «Θα είσαστε και στη διάλεξη του Σιδέρη για την εσωτερική διγλωσσία μεθαύριο; Λένε ότι θα είναι πολύ ενδιαφέρουσα…» Ή για το πιο τολμηρό ακόμη: «Θα μπορούσα να έχω το μέιλ σας; Θα ήθελα να σας στείλω ένα πέιπερ που σίγουρα θα σας ενδιαφέρει»… Όπως βλέπουμε, είναι μακρύς ο δρόμος και περίτεχνος ο μηχανισμός μεταγραφής ενός ισχυρότατου επιθυμητικού ρεύματος, που βιώνεται ενδοψυχικά πρωτογενώς και ουσιωδώς με αισθήσεις, συναισθήματα και ανεξέλεγκτα πλάσματα της φαντασίας, σε ομιλητικές συμβατικότητες, που είναι δέσμιες των συναφειών εκφοράς τους.

slide1

Όπως είναι και προφανές το ενδεχόμενο η επιχείρηση μεταγραφής με τέτοιους όρους να αστοχήσει (παραδείγματα περιττεύουν).

Η  διαφοροποιημένη θεώρηση του ενδοψυχικού ψηφιακού και αναλογικού στοιχείου αποκτά ιδιαίτερη σπουδαιότητα όταν γίνεται λόγος για το φροϋδικό ασυνείδητο, το οποίο συγκροτείται και λειτουργεί ως αναλογικά οργανωμένο τυπικό σύστημα. Η εν λόγω ειδοποιός ιδιαιτερότητα έχει σημαντικές επιπτώσεις ως προς την επιστημολογία της ψυχανάλυσης και της γλωσσικής λειτουργίας του ανθρώπινου υποκειμένου.

Ας διερευνήσουμε λοιπόν αυτά τα θέματα. Εν αρχή, ονομάτων επίσκεψις. Και, καθώς ο λόγος εδώ εστιάζεται στην ψυχαναλυτική εμπειρία, ξεκινάμε με έναν ορισμό του ειδοποιού αντικειμένου της ψυχανάλυσης. Που είναι το φροϋδικό ασυνείδητο.