You are currently viewing Ο Φρόυντ κρυπτο-κόκκινος; – Ιστορία, θεωρία, φαντασίωση

Ο Φρόυντ κρυπτο-κόκκινος; – Ιστορία, θεωρία, φαντασίωση

  • Post category:Δοκίμια
  • Reading time:Χρόνος ανάγνωσης 1 λεπ.

Το νέο δοκίμιο του Νίκου Σιδέρη μελετά την τοποθέτηση του Φρόυντ απέναντι στο κοινωνικό ζήτημα, εστιάζοντας στα ζητήματα που απασχόλησαν τον Φρόυντ με κύρια αφετηρία την ανέκδοτη ιστορική εμπειρία του Σοβιετικού πειράματος:

Θέση και δύναμη της αυταπάτης στην ιστορία και την πολιτική. Κοινωνική ανισότητα, αδικία κι εξέγερση. Πώς η ηγετική ελίτ ενός κινήματος χειρίζεται τις μάζες… Διερευνά τα διανοητικά εργαλεία και την ευρύτερη ψυχική δυναμική που διαμορφώνουν τη φροϋδική τοποθέτηση. Αναλύει τις σχέσεις μεταξύ ιστορίας, θεωρίας και φαντασίωσης. Και θέτει το ερώτημα: Τι θα μπορούσε να προκύψει από μια ενήμερη συνάντηση Φρόυντ και Αριστεράς σήμερα;

Εκδόσεις Opportuna
Γεροκωστοπούλου 31-33
26221 Πάτρα
Τηλ. 2610 620752, 694 2244083
email: ,

Ο Φρόυντ χτυπά δύο φορές

Στον απόηχο του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου και της Ρωσικής Επανάστασης, ο Φρόυντ τοποθετείται δυο φορές, κατά τρόπο δημόσιο, ουσιαστικό και αποφασιστικό, απέναντι στο κοινωνικό ζήτημα. Τη μια φορά διατυπώνει ένα σχέδιο ψυχαναλυτικής πρακτικής, για Δωρεάν Ψυχαναλυτικές Κλινικές, στη λογική των μεταρρυθμίσεων μέσα στο πλαίσιο του συνήθους κοινωνικού βίου και του δεδομένου κοινωνικού συστήματος. Την άλλη φορά διατυπώνει κρίσεις και προβληματισμούς σχετικά με την τότε επίκαιρη όσο και ανέκδοτη εμπειρία επαναστατικού κοινωνικού μετασχηματισμού, που αντιπροσωπεύει το Σοβιετικό πείραμα.

Και στις δυο περιπτώσεις, ο Φρόυντ διαλέγεται, με τον δικό του τρόπο, με την Αριστερά: Την ευρωπαϊκή σοσιαλδημοκρατία, στην πρώτη. Και τους μπολσεβίκους, στη δεύτερη. Τοποθετείται, άμεσα ή έμμεσα, ως προς το ιστορικό περιβάλλον, ιδεολογικό και πρακτικό, που διαμορφώνεται στην Ευρώπη υπό τη δεσπόζουσα των εκφάνσεων της Αριστεράς. Διατυπώνει κρίσεις, εκτιμήσεις, αξιολογήσεις και προβλέψεις, τοποθετούμενος τόσο ως λειτουργός εννοιών και θεωριών, όσο και ως υποκείμενο διαμορφωμένο μέσα από μια προσωπική ιστορία.

Ο τρόπος που σκέφτεται και μιλά ο Φρόυντ, ως φορέας μιας διπλής αγορευτικότητας -«άτυπα» προσωπικής και θεσμικά ψυχαναλυτικής- εμφανώς υποστηρίζεται από έννοιες και θεωρίες, που ήδη διαθέτουν υψηλό βαθμό επεξεργασίας και συνοχής. Παράλληλα, ωστόσο, έχει ως επικαθορίζον υπόστρωμα εννοιολογικά κενά και περιορισμούς, καθώς και περισσότερο ή λιγότερο απτά προσωπικά στοιχεία – εμπειρίες, τραύματα, φαντασιώσεις.

Ο εντοπισμός, η αποδέσμευση και η ανάλυση του εννοιολογικού και του προσωπικού υποστρώματος όπου εδράζονται τα αγορευτικά μορφώματα, οι θεωρήσεις και οι κρίσεις του Φρόυντ ως προς την κοινωνία, την ιστορία και τη γνωστή σ’ εκείνον Αριστερά, αποτελούν το αντικείμενο αυτού του σύντομου δοκιμίου. Ή, αλλιώς, διερευνάται το ερώτημα: Τι προσκομίζει και τι αποκομίζει ο Φρόυντ στο πλαίσιο της συνάντησής του με την Αριστερά της εποχής του; Ίσως η εν λόγω διερεύνηση επιτρέψει να αποκομίσουμε κι εμείς κάτι για τις όποιες ανάλογες συναντήσεις σήμερα.

Βλέπε και: