Goya – πόθος και ίλιγγος

  • Post category:Ζωγραφική
  • Reading time:Χρόνος ανάγνωσης 3 λεπ.

Κατά πάσα πιθανότητα, λοιπόν, οι ως άνω τέσσαρες διαδοχικές εικαστικές αποτυπώσεις της περιπέτειας μιας επιθυμίας μας δείχνουν και τι μπορεί να συμβαίνει μέσα στην ψυχή του ανθρώπου Γκόγια. Έχουμε δηλαδή εδώ τη διαδοχή τεσσάρων εκδοχών ως προς τη φαντασιωσική θέση του αντικειμένου μέσα στις σκηνοθεσίες της επιθυμίας του ζωγράφου: Τη ναρκισσιστική, την κλειστή δούκισσα˙ μετά την επιθυμούσα «Solo Goya»˙ στη συνέχεια τη γυμνή˙ και τέλος την ντυμένη Μάγια. Και η διαδοχή αυτή, αναμορφώσεις μιας φαντασίωσης, μας λέει το εξής: Η αρχικά από τον ίδιο ποθητή γυναίκα μετατρέπεται σε εκείνη που τον επιθυμεί (στο «Solo Goya»). Όμως, επειδή κι εκεί φαίνεται να είναι ακόμη απρόσιτη (γιατί εκείνη δεσπόζει και κυριαρχεί), την αναπλάθει έτσι που να μπορεί να απολαύσει τις ηδονές του έρωτα με τον καθένα (όχι ρητά με τον ίδιο μόνο, γιατί τότε θα έφτιαχνε αλλιώς τη ζωγραφιά, κάπου θα τόνιζε τη δική του παρουσία). Και τελικά, την αναμορφώνει ξανά έτσι που θα μπορούσε να είναι προσιτή σε όλους και απρόσιτη σε όλους ταυτοχρόνως – δηλαδή όμοια η γυμνή, αλλά και ντυμένη ταυτόχρονα. «Αν (γυμνή) όχι μόνο δικιά μου («Solo Goya»), τότε καλύτερα κανενός (= ντυμένη)»: Αυτή μοιάζει να είναι η τελική, συμπτωματική υποκειμενική τοποθέτηση του Γκόγια απέναντι στο απρόσιτο αντικείμενο και στην αβάσταχτη επιθυμία του, όπως αναδιατυπώθηκε στο εικαστικό πεδίο.

Έτσι λοιπόν σκιαγραφείται η περιπέτεια των φαντασιώσεων του Γκόγια ως προς τη δούκισσα de Alba και ο τρόπος που πήραν εικαστική μορφή. Το αν πήραν και έμπρακτη μορφή είναι έλασσον στοιχείο, έχει αξία μόνο ιστοριογραφική. Αλλά είναι βέβαιο ότι, κι αν ακόμη υπήρξαν εραστές, υπήρξαν κι οι δυο μιας σκιάς εραστές: Δεν επρόκειτο για τον μεγάλο έρωτα που τόλμησαν να τον υποστηρίξουν ανοιχτά και οι δύο. Και, εν πάση περιπτώσει, ό,τι και να έγινε στην πράξη (στο κρεβάτι ή στα παράθυρα ή στις κοινωνικές συνάξεις όπου κοιτάζονται οι άνθρωποι), όλο αυτό υποστηριζόταν από τις φαντασιώσεις του Γκόγια. Και ίσως κατά βάθος τις υπηρετούσε εν όψει της τέχνης του, η οποία έδωσε την τελική μορφή και εκδοχή στις περιπέτειες και τις εμπλοκές του πόθου του – παράγοντας ταυτόχρονα (η τέχνη), σ’ ένα άλλο επίπεδο, κάποιες όψεις της δικής της λογικής (τους πίνακες που προαναφέραμε: G2, 3, 4, 1, 5), που υπερβαίνουν τα συνήθη (εκτός της τέχνης) παίγνια των πόθων και των σχέσεων.