Goya – πόθος και ίλιγγος

  • Post category:Ζωγραφική
  • Reading time:Χρόνος ανάγνωσης 3 λεπ.

Αν θεωρήσουμε ότι αυτή η ανάλυση ισχύει, το αποτέλεσμα είναι μάλλον κακό. Κάνει τον πόθο σύμπτωμα, αυτό είναι το αποτέλεσμα, το ντυμένο. Όχι τόσο ικανοποιητικό, ε;

Ως προς τον άνθρωπο Γκόγια, το εν λόγω αποτέλεσμα (ο πόθος οδηγεί σε σύμπτωμα) μιλά για τις λογικές, τις εμπλοκές και τα όρια της δικής του ψυχικής οικονομίας. Είχε ωστόσο και αισθητικές πτυχές. Έτσι, τουλάχιστον και αισθητικά φαίνεται ότι υπερέχει η Γυμνή μάγια – ίσως και λόγω του σκανδάλου που τη συνοδεύει, ίσως και γιατί όντως είναι πιο δυνατός σαν αίσθηση ο πίνακας.

Η [μη ακουστό τμήμα της ερώτησης] του πόθου και της επιθυμίας ….

Αυτό δεν το ξέρει κανείς. Αλλά είναι πολύ πιθανό ότι κανείς δεν ζωγραφίζει μόνο για πλάκα ή για εξωτερικούς λόγους. Όλες οι πράξεις της καλλιτεχνικής δημιουργίας, ιδίως της μεγάλης τέχνης (ο Γκόγια εντάσσεται εκεί), είναι αποτέλεσμα μιας εσωτερικής φλόγας. Δηλαδή παίρνεις φωτιά μέσα και κάτι κάνεις έξω, όχι μόνο γιατί το μπορείς, αλλά και γιατί αναγκάζεσαι (η τέχνη είναι τρόπος ύπαρξης για τον καλλιτέχνη– όχι μόνο τρόπος έκφρασής του). Δεν γίνεται τέχνη για να περάσει η ώρα. Κι ο ίδιος ο Γκόγια έχει ζωγραφίσει πίνακες που το βλέπουμε (απ’ την τεχνοτροπία κλπ.) ότι το έκανε για να ξεμπερδεύει, γιατί του είχαν παραγγείλει κάτι και έπρεπε να εισπράξει κάποια χρήματα. Όλοι μπορεί να το κάνουν, δεν είναι εκεί το θέμα. Αλλά η «Μάγια γυμνή» προφανώς δεν είναι κάτι που το έκανε μόνο γιατί του δόθηκε εξωτερικά η περίσταση κι η αφορμή. Θα μπορούσε να το κάνει αλλιώς – για παράδειγμα, θα μπορούσε να κάνει κι αυτός, πάνω στην κλασική παράδοση, ένα υπέροχο γυμνό… και τελειώσαμε.

Θα μπορούσε να είχε μείνει σ’ εκείνο το σημείο; Θα ήταν ίδια η ανάλυσή σας;

Θα ‘λεγα τότε ότι κάτι άλλο έγινε, αλλά δεν μπορώ να μαντέψω, τι… Τώρα που σας μιλώ, ωστόσο, δεν μπορώ να το φανταστώ ξεκομμένο κάτι τέτοιο – θα το διάβαζα τελείως αλλιώς όλο. Αλλά έτσι όπως ήδη εμφανίζεται, το θέμα παίρνει μια συγκεκριμένη ολική διάσταση, και δεν μπορώ να αφαιρέσω τη μισή. Δεν μπορώ να το δω σε ένα μεμονωμένο σημείο του υποθετικά αλλιώς – όπως ίσως ούτε κι ο ίδιος ο ζωγράφος πια. Δηλαδή οι δύο πίνακες πήγαιναν μαζί από τη στιγμή που ζωγραφίστηκαν, και στις συλλογές, στις ιστορίες κλπ. μαζί τούς βάζουν. Όπως και μέσα στην ψυχή του Γκόγια συμπορεύονται.