Goya – πόθος και ίλιγγος

  • Post category:Ζωγραφική
  • Reading time:Χρόνος ανάγνωσης 3 λεπ.

Ερώτηση: [μη ακουστή]

Ναι, πιθανόν. Αλλά δεν μπορώ να σας απαντήσω. Όλα όσα σας είπα βασίζονται στο ότι είναι τέσσερα τα στοιχεία του γρίφου που έχουμε και στο τι διαβάζουμε και από τα τέσσερα μαζί. Αναδρομικά, το τελευταίο αναπαριστά το πρώτο, τη ντυμένη-κλειστή μεγαλόπρεπη μορφή, που φαίνεται να είναι πιο ανοιχτή αλλά ταπεινή κλπ. Ένα «ναι-και-όχι» είναι το συμπέρασμα.

Για το αστείο του πράγματος, επειδή την περασμένη φορά είπατε για την Αμερική ότι κυνηγούσαν το μπουκάλι το κρασί, επειδή είχε ζωγραφίσει την ετικέτα του ο Balthus, θα μου επιτρέψετε να πω ότι απ’ την Αμερική θα μάθουμε ακόμη πολλά. Ένα το αναφέρει ο Maffeis (σελ. 130): «[…] αυτό σκέφτηκαν και οι πουριτανοί διευθυντές της Υπηρεσίας Ταχυδρομείων των Η.Π.Α. που, κατά την δεκαετία του 1930, όταν η ισπανική κυβέρνηση εξέδωσε γραμματόσημα με τον εν λόγω πίνακα, επέστρεφαν τα γράμματα στα οποία ήταν κολλημένα!» Κι επειδή το 1930 πέφτει λιγάκι μακριά, ας έρθουμε σε κάτι κοντινότερο: Σας διαβάζω λοιπόν, το εξής, από τους «Los Angeles Times» της 15-11-91. Ο τίτλος είναι «Goya’s gotta go», «Ο Γκόγια τα μάζεψε». Και το κείμενο έχει ως εξής: «Μια αναπαραγωγή της περίφημης ζωγραφιάς του Γκόγια, που παριστάνει μια γυμνή γυναίκα, αφαιρέθηκε από τον τοίχο μιας τάξης στο Penstate, ύστερα από τα παράπονα που έκανε μία καθηγήτρια, ότι αντιπροσώπευε μια μορφή σεξουαλικής παρενόχλησης. Η Γυμνή Μάγια ήταν κρεμασμένη στον τοίχο της αίθουσας μουσικής του campus για πάνω από δέκα χρόνια. Ο πρόεδρος της επιτροπής των φοιτητών το αποκάλεσε γελοία λογοκρισία, αλλά η αρμόδια αρχή είπε ότι οι γυναίκες διδάσκουσες θα ένιωθαν δυσκολία να εμφανίζονται σαν επαγγελματίες (να λειτουργούν επαγγελματικά), εφόσον θα ήταν αναγκασμένες να παραδίδουν σε μια τάξη έχοντας πίσω τους την εικόνα ενός γυναικείου γυμνού». Και με την ευκαιρία αφαιρέθηκαν κι άλλες τέσσαρες ζωγραφιές που εικόνιζαν γυμνό «για να αποφευχθεί μια συζήτηση of what should and should not be displayed» – ως προς το τι πρέπει και δεν πρέπει να επιδεικνύεται. Σας το λέω κι αυτό για να δείτε ότι λέμε-λέμε «η τέχνη, η τέχνη, η τέχνη…», αλλά καμιά φορά οι άνθρωποι είναι απερίγραπτοι σε μερικά πράγματα. Όμως, όπως είπαμε, ο κόσμος της τέχνης είναι ένας κόσμος μεταφορικός. Υπάρχει μόνο καλή και κακή τέχνη – κι από κει και πέρα δεν μπορείς να πεις τίποτε. Είναι σαν τα παραμύθια: Κανονικά πρέπει να τα κάψουμε όλα, γιατί κανένα δεν είναι politically correct. Τα ξέρετε εκείνα τα βιβλιαράκια που αφηγούνται παραμορφωμένα, για να μοιάζουν «politically correct», τα παραμύθια, κατά το υπόδειγμα «ο λύκος, ως σαρκοβόρο της φύσεως, καλά έκανε κι έφαγε την γιαγιά της Κοκκινοσκουφίτσας» κλπ. Με μια τέτοια λογική, όπως καταλαβαίνετε, όλη η τέχνη είναι για να φύγει – γιατί είναι ένας μεταφορικός κόσμος που του επιτρέπεται να πει και όσα δεν λέγονται, ή και είναι δυσχερέστατο να ειπωθούν, στο πλαίσιο της συνήθους ζωής.

Εν πάση περιπτώσει, σας το ανέφερα κι αυτό για να δείτε ότι ποτέ δεν θα πάψει η ανθρωπότητα να εκπλήσσει την ανθρωπότητα – για το καλύτερο ή για το χειρότερο.