Goya – πόθος και ίλιγγος

  • Post category:Ζωγραφική
  • Reading time:Χρόνος ανάγνωσης 3 λεπ.

Λοιπόν, ο Γκόγια, για να βάλουμε λίγο και τη χρονική διάσταση στο τοπίο, γεννήθηκε το 1746, πέθανε το 1828 μακριά από την Ισπανία, στη Γαλλία, και τράβηξε πολλά για να αναδειχθεί, αν και ήταν εικαστική ιδιοφυΐα. Έδινε εξετάσεις, τον κόβανε στην Ακαδημία της Ζωγραφικής και διάφορα τέτοια… Εν πάση περιπτώσει, μετά από διάφορα κόλπα και ελιγμούς, με παντρειές, με κουμπαριές και τα παρόμοια (πάντα ισχύουν αυτά, όπως φαντάζεστε), κατάφερε να μπει στον κύκλο των ζωγράφων της αυλής. Και το 1789 έγινε (όπως λέει ο τίτλος του) ο πρώτος αυλικός ζωγράφος – και μάλιστα ο προσωπογράφος των βασιλέων, όσο ήταν ενεργός. Ας συγκρατήσουμε τη χρονολογία (1789), γιατί το 1792 έπαθε μια σοβαρή αρρώστια που είχε συνέπειες. Δεν είναι ακριβής η φύση της. Μπορεί να ήταν ένα σύνδρομο Menière, μπορεί να είχε δηλητηριαστεί από μόλυβδο (που βρισκόταν στις μπογιές, αλλά ίσως και γιατί εκείνο τον καιρό τα νερά έρρεαν σε μολυβδοσωλήνες), μπορεί κάτι άλλο. Πάντως η ουσία είναι ότι κουφάθηκε – κι όταν λέμε κουφάθηκε, εννοούμε ότι έχασε την ακοή του, δεν άκουγε τίποτα. Όσοι τον αγαπούσαν, του μιλούσαν με νοήματα. Αυτό προκάλεσε σοβαρή μεταβολή στη σχέση του με τον κόσμο. Αποσύρθηκε από μια σειρά κοσμικότητες, αυλικότητες και τα σχετικά. Όχι ότι αποκόπηκε από τον κόσμο τούτο, αλλά οδηγήθηκε σε απόσυρση και έπεσε σε κατάθλιψη, η οποία, απ’ ό,τι μπορώ να συναγάγω (δεν είμαι και σε βάθος γνώστης όλων των λεπτομερειών της βιογραφίας του), πρέπει να κράτησε, με πάνω και με κάτω, πολλά χρόνια. Σαν να μην έφτανε το ότι κουφάθηκε, μετά από κάποιο διάστημα (γύρω στο 1815) άρχισε να χάνει και την όρασή του. Εν πάση περιπτώσει, δεν θα φτάσουμε σήμερα την κουβέντα μας ως εκεί.

Ένα χαρακτηριστικό της ζωής του, λοιπόν, είναι ότι ήταν ένας άνθρωπος σημαδεμένος, προς τα πάνω και προς τα κάτω μαζί. Προς τα πάνω αφού, όχι μόνο στην πεποίθησή του, αλλά και κατά την κοινωνική αναγνώριση και τις ιεραρχίες της εποχής, ήταν στην κορυφή του κλάδου του – ήταν ο πρώτος ζωγράφος της αυλής, το θεσμικό νούμερο ένα στην ιεραρχία των ζωγράφων της εποχής. Και ταυτόχρονα σαν άνθρωπος, στην προσωπική του ζωή, πρέπει να ήταν αρκετά ταλαιπωρημένος και δυστυχισμένος, για τους λόγους που προανέφερα – κι ενδεχομένως και για κάποιους άλλους.