Σχέσεις ζωής: Από την ύπαρξη στη συνύπαρξη

  • Post category:Κριτικές
  • Reading time:Χρόνος ανάγνωσης 2 λεπ.

Αγαπητοί μου φίλοι, κυρίες και κύριοι,

μου ζητήθηκε να παρουσιάσω και να σχολιάσω ένα βιβλίο που γράφτηκε από τον ψυχίατρο- ψυχαναλυτή, Νίκο Σιδέρη, επιστήμονα γνωστό στον χώρο των ειδικών που ασχολούμαστε με την ψυχική υγεία. Ο τίτλος του βιβλίου, μου φάνηκε πολύ αληθινός, αλλά και κοινότοπος, πολύ φανερός συνάμα : «Τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο. Γονείς θέλουν». Δεν κρύβω πως η αρχική μου αντίδραση, προτού πάρω το βιβλίο στα χέρια, ήταν περίπου η εξής: «περίεργο ένας ψυχαναλυτής να βάζει ως τίτλο σε βιβλίο κάτι πολύ αυτονόητο! Πώς θα εκπλήξει όταν αυτό που προτίθεται να καταλήξει, διατυπώνεται ήδη; Το θέσφατο τούτο μπορεί να το επικαλείται, απλά και αβασάνιστα, ο καθένας».

Παίρνοντας το βιβλίο στα χέρια μου παρατηρώ τον υπότιτλο: «Εμπιστευτική επιστολή σε γονείς που σκέφτονται». Αυτή η διευκρίνιση μου αρέσει και μου κινεί το ενδιαφέρον να αρχίσω τη μελέτη. Ακολούθως διαβάζω την αφιέρωση του συγγραφέα. «Στην πέτρινη οικογένεια» (μαντεύω στην άκαμπτη οικογένεια, στην δυσ-προσάρμοστη ή δυσ-λειτουργική). Στην επόμενη σελίδα βρίσκω στίχους του ισπανού ποιητή Μπλάς ντε Οτέρο: « Κι αυτός ο άγγελος, άγρια ανθρώπινος, τρέχει να σε σώσει, και δεν ξέρει πως!». Μου έρχεται στο νου η εικόνα των αγγελικών μορφών των ανυποψίαστων παιδιών…που πασχίζουν, με ποικίλους τρόπους, χωρίς συνειδητά να το γνωρίζουν, να μεταμορφώσουν τους γεννήτορες τους σε γονιούς και ενηλίκους… Προχωρώ παρακάτω!

Ο πρόλογος αποκαθιστά μέσα μου την πολύ καλή αίσθηση για τον συγγραφέα, που τύγχανε να είναι ένας από τους δασκάλους μου στο Πανεπιστήμιο. Πρόθεση του είναι να εξηγήσει με τρόπο κατανοητό τι σημαίνει η σχέση γονιού- παιδιού. Πως μπορεί να στέκεται ο γονιός στην θέση του, και πώς να αντιμετωπίζει τα προβλήματα που εκδηλώνονται στην καθημερινότητά του, όταν το παιδί εμπλέκεται σε αυτά. Η εμπειρία του και ο στοχασμός του γύρω από αυτή την εμπειρία του, τον οδήγησαν στο συμπέρασμα ότι κατά κανόνα «τα παιδιά δεν θέλουν ψυχολόγο, γονείς θέλουν!

Είναι συνηθισμένο κάποιοι γονείς, για τους δικούς τους λόγους, να επιχειρούν να υπεκφύγουν ή ν’ απαλλαγούν από την ιδιότητα του γονιού και να αναθέτουν την ευθύνη για την ανατροφή και τα προβλήματα του παιδιού τους σ’ έναν ειδικό ( είτε αυτός λέγεται ψυχολόγος, είτε ψυχίατρος, είτε λογοθεραπευτής, είτε ειδικός παιδαγωγός…..και η λίστα των ανθρώπων που συντηρείται από τη βιομηχανία που λέγεται παιδί και προβλήματα είναι μακρά.) Είναι φανερό από τη μελέτη του βιβλίου, ότι ο συγγραφέας επιχειρεί να αποκαταστήσει στην πραγματικότητα της, τη γονεϊκή λειτουργία και ακόμη περισσότερο τη γονεϊκή υπερηφάνεια:

« Το να μεγαλώνεις παιδί, το να είσαι πατέρας ή μητέρα άξιον εστί», αναφέρει χαρακτηριστικά.

Η γονεϊκή λειτουργία έχει αρχίσει ήδη ν’ απαξιώνεται στις δυτικές κοινωνίες με την ψυχολογι-κοποίησητων πάντων, ξεκινώντας από την Αμερική του politically correct.Όλα θεάζονται και εξετάζονται κάτω από το φακό ενός ειδικού. Τα παιδιά υποβάλλονται με το παραμικρό σε υποχρεωτικές ψυχολογικές αξιολογήσεις, ήδη από πολύ μικρή ηλικία. Μ’ αυτό τον τρόπο ενσταλλάζεται εμμέσως στους γονείς, μια αίσθηση ανημπόριας και ανεπάρκειας . Αυτή η νοοτροπία, της ψυχολογικοποίησης των πάντων, ενδημεί πια και στη γηραιά ήπειρο. Μάλιστα, πρόσφατα επιχειρήθηκε να επιβληθεί με νόμο στη Γαλλία, στα πλαίσια της πρόληψης της παραβατικότητας και της εγκληματικότητας στην ενήλικη ζωή, η υποχρεωτική αξιολόγηση όλων των τρίχρονων παιδιών. Ευτυχώς η απόπειρα έμεινε στα χαρτιά. Ο Ηρώδης στην σύγχρονη εποχή, σκέφτομαι, παίρνει άλλη μορφή: αυτή των αποστειρωμένων και άκαμπτων ερμηνειών, της ετικέτας που εντοπίζει το «μη φυσιολογικό» από το «φυσιολογικό», φορώντας στα παιδιά από πολύ νωρίς αλυσίδες και υπονομεύοντας κάθε δυναμική διεργασία ανάπτυξης. Και όλα αυτά εν ονόματι της προστασίας τους!