ΕΠΙΛΟΓΗ: Η ΕΙΔΟΠΟΙΟΣ ΔΙΑΦΟΡΑ

Κάθε στάση, κάθε πράξη (σημειωτική, επικοινωνιακή, φυσική) θα μπορούσε να χαρακτηρισθεί «επιλογή», εφόσον η πραγματοποίησή της αποκλείει, στη συγκεκριμένη στιγμή της, την πραγματοποίηση άλλων δυνητικών εναλλακτικών – όπου συμπεριλαμβάνεται και το «καμία πράξη». Προφανώς, πρόκειται εδώ για κατάχρηση των όρων – για διατύπωση άνευ νοήματος ως προς το ζήτημα της επιλογής. Επιλογή δεν σημαίνει «κανείς δεν μπορεί να είναι ή να κάνει τα πάντα ταυτόχρονα» επειδή αυτή είναι η φύση των πραγμάτων − επειδή, κατά Σπινόζα, «κάθε προσδιορισμός είναι άρνηση». Η ειδοποιός διαφορά που χαρακτηρίζει την επιλογή δεν έγκειται απλώς στο ότι «κάποιος είναι ή κάνει το Χ και όχι το Ψ ή το Ω…». Σ’ αυτό το υπόδειγμα δεν πρόκειται για επιλογή, αλλά για «μηχανική λογική του συστήματος» − για λειτουργικό συναγόμενο κάθε παιγνίου μεταξύ δύο ή περισσοτέρων μερών. Η ειδοποιός διαφορά έγκειται αλλού: Στο ότι η συντελούμενη στάση ή πράξη ενέχει ένα στοιχείο υποκειμενικότητας, το οποίο εγγράφει το υποκείμενο, ως σημαίνον σώμα, σε μία καθορισμένη συνάφεια (context-e), κατά τρόπο μη-προδιατεταγμένο. Άρα, το φαινόμενο της επιλογής είναι διαλεκτικό, μη-μονοσήμαντο παράγωγο μιας πολύπλοκης συστημικής δυναμικής, με το ψυχικό σύστημα να εμπεδώνεται σε επάλληλα συστήματα συναφειών και αλληλεπιδράσεων με την εξωτερική πραγματικότητα.

Η παρουσία και η διαμεσολάβηση της σωματικότητας αποτελεί καθοριστική παράμετρο αυτής της δυναμικής. Ωστόσο, το φαινόμενο της επιλογής μπορεί μεν να συσχετίζεται με και να καταναγκάζεται από την υλικότητα των καταστάσεων και των διεργασιών, αλλά συντελείται στο επίπεδο της παραστατικότητας – όπου εγγράφεται, ενδεχομένως  ως ενεργός έλλειψη, η έλλειψη αναπαράστασης κρίσιμων στοιχείων που αφορούν το υποκείμενο (το κατά Λακάν Πραγματικό).

Συνεπώς, το ζήτημα της επιλογής ανακινεί δύο αποφασιστικά  ερωτήματα: Τι από υποκειμενικότητα εμπεριέχεται ειδοποιώς στη διαδικασία της επιλογής; Και ποιοι μηχανισμοί διαμορφώνουν τους βαθμούς ελευθερίας που διαθέτει το ψυχικό σύστημα ως δυνητικές συνθήκες (conditions de possibilité) της επιλογής; Θα σκιαγραφήσουμε την απάντηση στην τομή ψυχανάλυσης, ψυχολογίας, νευροεπιστήμης και ανθρωπολογίας.